İçeriğe geç

Yunuslama Nedir ?

Yunuslama yamaç paraşütünde yanal eksende dalış hareketini fren komutlarıyla tetikleyip kanatın öne ve arkaya salınmasını sağlayarak her tekrarda salınımların kontrollü bir biçimde daha da derinleştirilmesi ve sonrasında tek bir fren komutu ile dalışın durdurularak bitirilmesi ile sonlanan bir kanat kontrol egzersizidir.

Yunuslama neden yapılmalıdır ?

Yunuslama çok basit gözükmesine rağmen altında yatan dinamikleri anladığınızda sizi iyi bir yamaç paraşütü pilotu yapacak en etkili ve en temel kanat kontrol egzersizidir. Normalde bir siv de yunuslama hareketi ile başlar ve hatta başlamalıdır appi nin (appi avrupada ve dünyada yaygın olan yamaç paraşütü eğitim sistemi geliştirmiş lisanslama yapan uluslararası bir organizasyon) siv eğitim programı yunuslamayla başlar. Fakat bizde genelde üzerinde pek durulmaz yok sayılır.
Bir keresinde siv de yunuslama hareketini çalışanları yerden izleyen bir yp cinin “hihohaha böyle siv mi olur yaw” diye gevrek gevrek gülüşüne şahit olmuşluğum dahi vardır. Sanırım siv dediğimiz zaman zihnimizde hemen çatır çutur kapanan kanatlar canlanıyor. Eğer iyi bir eğitmenle yunuslama hareketini daha önce çalışmadıysanız siv içersindeki yeri ve önemi hakkında dışardan bakan deneyimsiz bir göz için değeri pek doğru takdir edilen bir egzersiz değildir.
Yunuslama egzersizi ile kazanılmak istenen yetileri sıralarsak; pilotun kendi pozisyonunu ve kanadın hareketini doğru algılamasına yani oryantasyon kaybını önlemesine yardımcı olur. Uçuşta ve acil durumlarda sıklıkla bozulması muhtemel olan yanal eksendeki dengesizliklere(pitch stability) alışmasına ve doğru algılamasını sağlar. Esasında bu umulan fayda siv de diğer manevralarla amaçlanan genel fayda ile örtüşür. Çogunlukla deneyimsiz pilotlar kanat 45 derece önüne geldiğinde durumu abartarak 90 derece önüne gelmiş gibi anlatır bu kötü niyetli olduğundan değil alışkın olmadığı için oryantasyon kaybından dolayı mevcut durumu doğru algılayamamasından kaynaklanır. Siv boyunca avcı hikayelerine benzeyen birçok komik durum yaşanabilir ki siv esnasında yerden çekilen kamera kayıtları pilotun öznel yargılarının gerçek durumla ne kadar uyuştuğunu görmesi açısından önemlidir.
Yunuslama hareketindeki kanatın geriye yıkılması ve öne doğru dalması termik giriş ve çıkışlarında darbeli bir havada, kapanmalarda ,derin spiralden hızlı çıkışta ,spinde ,wingoverda, satda bir çok manevranın belli evrelerinde karşılaşabileceğiniz bir durumdur. Hatta bazı tecrübeli pilotlar öğrenilmesi uzun zaman alan wingover hareketi için öncelikle yunuslama hareketini anlamak gerektiğini söyler. Bu yüzden siv bu egzersizle başlar ve başlamalıdır. Eğer siv e bu egzersizle başlanmıyorsa ben şahsen o eğitmenin yetkinliğinden şüphe duyarım.

Yunuslama nasıl yapılır ?

İlk kez yapan biri için başlangıçta biraz korkutucu gelebilir çünkü normalde başınızın üstünde duran kanatı öne ve arkaya doğru bir sarkaç gibi salınmasına müsaade edicez ve kanatı normal bir uçuşta olmaması gereken pozisyonlara doğru hareket ettiricez. Fakat kısa zaman içinde alışıp eski çocukluk günlerindeki gibi bir parkta salıncağa biniyormuş hissine kapılacağnızdan ve bundan sonra çok daha eğlenceli bir hal alıcağından emin olabilirsiniz.
Yunuslama iki ana bölümden oluşur.

1-Yunuslama hareketi
2-Dalışın durdurulması

1-Yunuslama hareketi

Yunuslama hareketi de 3 evreden oluşur.
– Tırmanma
– Dalma
– Hızlanma

yunuslama.jpg

Yunuslama hareketine kanat stabil haldeyken frenler kademeli olarak göğüs hizasına kadar çekilir ve kanat yavaşlatılır. Frenler göğüs hizasındayken hızlı bir şekilde bırakılarak sıfır fren pozisyonuna getirilir ve kanatın öne doğru dalmasına izin verilir. Pilot kanatın altına denge pozisyonuna (Denge pozisyonu kanatın pilotun başının üstünde yani pilotunda kanatın tam altında olduğu andır.) geldiğinde tekrar yavaşca fren almaya başlar. Kanat arkaya doğru yıkılırken pilot öne doğru hareketine devam ederek tırmanır. Tırmanma sona erdiğinde frenler tekrar hızlıca sıfır pozisyonuna getirilir ve kanat öne doğru dalarak giderken pilot geride kalır. Öne doğru dalış durduğunda pilot tekrar kanatın altına doğru hareket eder. Bu döngü sürekli tekrar edilir.

Pilotun denge pozisyonunda fren almaya başlayıp kanatın geriye doğru gitmesi ve pilotun öne doğru yükselme anı tırmanma evresi.

Pilotun frenleri hızlıca bırakıp kanatın öne doğru gittiği ve pilotun geride kaldiğı an dalma evresidir.

Kanatın öne doğru dalışının durup pilotun kanatın altına doğru denge pozisyonuna kadar düştüğü an ise hızlanma evresidir.

Daha kolay kavramak için kendinizi bir salıncağa binmiş tahayyül edin. Denge pozisyonundayken arkadan biri hızlıca ittiğinde tepe noktaya ulaştığınız ana kadar tırmanma evresindesiniz
Tepe noktasından geriye doğru hareket edip denge noktasını da geçip arka taraftaki tepe noktasına ulaştığınız kısım ise dalış evresidir.
Arka taraftaki tepe noktasından denge pozisyonuna kadar geldiğiniz sanki bir kaydıraktan kayıyornuş hissi veren kısım hızlanma evresidir.
İsterseniz salıncakta simülasyonunu yapabilirsiniz. :) Eminim çok eğlenceli olacaktır. Eşşek kadar adam olmuş hala salıncağa biniyor bakışlarına maruz kalabilirsiniz ama aldırmayın keyfini çıkarın :D

2-Dalışı durdurma

Buraya kadar en eğlenceli bölümü yunuslama hareketini anlattık. Şimdi ise en büyülü bölüm olan yunuslamada dalışı durdurma safhasına geçebiliriz. Dalış evresi yukarda anlatıldığı gibi pilot önde kanat arkadan öne doğru hareket etmeye başladığı anla başlar pilot denge pozisyonundan geriye doğru geçip kanat öne doğru dalışını bitirdiği ana kadar devam eder ya da başka bir deyişle pilot arkada en tepe noktaya ulaştığı anda biter. Dalışı ve yunuslama hareketini sonlandırmak için pilot denge pozisyonundan geriye doğru yükselip tepe noktaya yaklaşırken tek bir hareketle hızlı bir şekilde freni çekip tekrar bırakarak kontrol fren uygulayıp dalışı durdurur. Hızlanma evresine sıfır frenle girmeye dikkat eder. Eğer doğru zamanda doğru miktarda kontrol fren uyguladıysanız kanat hızlanma evresinden denge pozisyonuna gelir ve tırmanma evresine geçiş yapmadan düz uçuşa devam eder.
Bu şuna benzer salıncakta sallanırken durmak istediğinizde arkada en yüksek noktadan aşağı doğru kayarken el freni çekilmiş salıncak gibi denge pozisyonunda zınk diye aniden durmasıdır. Böyle düşündüğünüzde salıncakta dalışı durdurup denge pozisyonunda çakılı kalmak nasıl büyülü bir an ise , yunuslama hareketini kontrol fren ile durdurup düz uçuşa geçmeyi tecrübe ettiğiniz an da en az onun kadar etkileyicidir.

Yunuslama egzersizi yapılırken dikkat edilmesi gerekenler.

Normal uçuş bölgenizde sakin havalarda yerden en az 200 mt yükseklikte yapabilirsiniz. ilk başlarda aceleci davranıp dalış açısını fazla abartmayın önden kapanma yaşayabilirsiniz. Kapanmalardan kaçınmak için kanatın en fazla 45 derece dalmasına müsaade edin.

Not: Görsel materyal olarak k2 parapente fransız yp okulunun hazırlamış olduğu video internetteki en güzel videodur. K2 parapente okulunun diğer videolarıda izlenmeye değer ve eğiticidir. İzlemenizi tavsiye ederim.

Servet Yalçınkaya

Servet Tümünü göster

Yamaç paraşütüne 2006 senesinde başladım. Gökyüzünü birlikte paylaştığım arkadaşlarıma daha emniyetli ve keyifli bir havacılık deneyimi yaşamaları için bugüne kadar edindiğim bilgi ve tecrübelerimi sunmak istiyorum.

Yunuslama Nedir ?” için 2 yorum Yorum bırakın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: