İçeriğe geç

MacCready Teorisi-1

MacCready Teorisi-1

Mesafe uçuşlarında kullanılmak üzere geliştirilen bu harikulade güzellikte ve basitlikte olan matematiksel teoriyi mümkün olduğunca denklemlere ve grafiklere bulaşmadan anlatmaya çalışıcam. Einstein’nın bir lafı var, “Eğer bir konuyu 6 yaşındaki bir çocuğun anlayabileceği basitlikte anlatamıyorsanız, esasında konuyu siz de yeterince iyi anlamamışsınız demektir” diyor. Ben de kendime bu sözü düstur alarak konuyu izah etmeye çalışıcam. Çoğunluk için kafa karıştırıcı olan denklem ve grafikleri kullanmadan mcready teorisinin ne olduğunu izah edicem ve pratikte bu teorinin uçuşa nasıl etki edebileceğini anlattıktan sonra merak edenler için matematiksel izahını yaptığım bol grafikli ve denklemli kısmını da daha sonra anlatıcam ki bu da gözünüzü korkutmasın ortaokul düzeyinde matematik bilgisi MacCready teorisini anlamak için oldukça yeterli. Haydi başlayalım…

Öncelikle önemli olduğunu düşündüğüm bir tanım yapmak istiyorum. Dinamik(yeryüzü şekillerine çarpıp yükselen) ve konvektif(ısınarak yükselen) hava akımlarını kullanarak yüksekliğimizi koruyarak ya da arttırarak yapılan uçuşlara yelken(soaring) uçuşu diyoruz. Mesafe uçmak için gereken tek şey sahip olduğumuz yüksekliği mesafeye çevirmek yani süzülmek gerek. Sonrasında süzülerek kaybettiğimiz irtifayı yani yüksekliği kazanmak için yelken yaparak tekrar kazanmamız gerekiyor.
Bizim yakıtımız irtifamız. Yükseklikten dolayı sahip olduğumuz potansiyel enerjiyi kinetik enerjiye,harekete yani mesafeye dönüştürüyoruz. Temel olarak mesafe uçuşu iki fazdan oluşuyor, Süzülüş ve Tırmanış.
Bu iki fazı dengeli bir şekilde tekrar ettiğimiz sürece havada kalıp mesafe kat edebiliriz. Yani ben her süzülüşte kaybettiğim irtifayı tırmanma fazında geri alamazsam bir süre sonra yere inerim. Bu yüzden süzülüşte kaybettiğim irtifa küçük eşit(<=)olmalıdır tırmanma fazında kazandığım irtifaya. Kazandığımdan çok daha fazlasını harcarsam patlarım yani yere inerim. Veya kazandığımdan ya da kazanabileceğimden çok daha azını harcarsam yani cimrilik ya da tembellik edersem daha az mesafe kat ederim. İşte bu ikisi arasındaki ideal dengeyi sağladığım zaman hızlı uçmuş oluyorum. aboutSoaringXCİşte tam bu noktada Paul MacCready diyor ki, eğer senin bir sonraki termiğin 2 m/sn gücünde ise yani kazandığın her 2 mt de 1 sn kaybedeceksen oraya giderkende her kaybettiğin 2 metre irtifa için 1 saniye kazandığın hızda gitmelisin, (Ahaa… veya Waovv… noktası denilen yer burası beyler, şimdi burada 2 dakika durup arkanıza yaslanın ve bu bilgiyi hazmedin:) Çünkü kazandığın ve harcadığının birbirine eşit olması gerek. Misal benim kanadım % 50 speed’li hızda her 2 mt de 1 saniye kazandırıyorsa MacCready’e göre benim o günün koşullarında hızlı uçmak için ideal süzülüş hızım %50 speed olmalıdır. MacCready değerim ise bir sonraki termiği 2 m/sn olarak tahmin ettiğim için 2′ dir. Özetle MacCready’e göre esasında hızlı uçmak için benim ideal süzülüş hızımı, tahminde bulunduğum bir sonraki termiğin gücü belirliyor. Ve biz bu termik değerine MacCready değeri diyoruz.

MacCready değeri ile biz bir fiyatlandırma yapıyoruz yani adı üstünde değer biçiyoruz. Neye değer biçiyoruz peki ?
Yüksekliğe… yani irtifaya.
Başta ne demiştik bizim yakıtımız irtifamız. Bu yakıt pahalı mı ucuz mu ? Eğer pahalıysa biraz cimri davranmamız gerek eğer ucuz ise istediğimiz kadar gaza basabiliriz demektir ki çünkü çok ucuza tedarik ettiğimiz birşeyi çok kolay harcayabiliriz. Ne kadar kolay irtifa alıyorsam o kadar hızlı uçarak irtifamı o kadar rahat yiyebilirim.
MacCready değeri ile biz irtifamıza değer biçiyoruz. McaCready değeri yükseldikçe irtifanın değeri azalıyor, MacCready değeri azaldıkça irtifanın değeri artıyor. Peki neden ters orantı söz konusu burada.
Çünkü biz MacCready değeri ile esasında irtifa ile zamanı takas ediyoruz. İrtifa veriyorsun zaman satın alıyorsun. Yani irtifayı ne kadar hızlı harcarsan süzülüşte veya ne kadar hızlı kazanırsan tırmanışta o kadar süre kazanıyorsun süzülüşte veya tırmanışta o kadar az süre harcıyorsun. Yani MacCready değerim 3 m/sn iken. Ben varış noktasına 1 saniye erken gitmek için yani 1 saniye kazanmak için 3 mt’e harcamam gerek. Sanırım burada da şöyle bir iki dakka arkanıza yaslanıp bunu sindirmeniz gerektiği bir noktadayız.:) Kısaca Yükseklik ve zamanı MacCready değeri ile takas ediyoruz. İrtifam arttıkça zaman kısalıyor. Zaman kazanmak için onu hızlı bir şekilde yemem gerekiyor. Ve bu ikisi birbiriyle ters orantılı olduğu için MacCready değeri arttıkça irtifanın değeri düşüyor MacCready değeri azaldıkça irtifanın değeri artıyor.

Buraya kadar teoriyi ana hatlarıyla izah ettik.
Bir sonraki yazıda teoriden hareketle MacCready değerinin uçuş sırasında verdiğimiz kararlara olan etkisini anlatıcam.

Servet Yalçınkaya

Servet Tümünü göster

Yamaç paraşütüne 2006 senesinde başladım. Gökyüzünü birlikte paylaştığım arkadaşlarıma daha emniyetli ve keyifli bir havacılık deneyimi yaşamaları için bugüne kadar edindiğim bilgi ve tecrübelerimi sunmak istiyorum.

MacCready Teorisi-1” için 5 yorum Yorum bırakın

  1. Hocam çok yanlış olmuş. Mac Cready hava kaçla yükseliyorsa o çöküşe denk gelen hızınızla gidin demiyor. Öyle olursa 0.1 m/s’lik termiklerle karşılaşacağımız günde mantıklı bir hız olmuyor, veya 1,5 m/s’lik termiklerin olduğu günde yarım speed’le mi uçacağım yoksa stola yakın bir yerde mi uçacağım? İkisinde de 1,5 m/s ile çöküyorum.

    Doğrusu gitmeniz gereken hız kanadınızın polar eğrisine göre değişir. Aşağıdaki sunumda nasıl bulunacağı kabaca anlatılmış.

    em_speed_to_fly.pdf erişimi için tıklayın

    Beğen

    • Bir yanlışlık yok. Çok daha fazlasına vakıfım. Basite indirgenmiş anlatımdan dolayı öyle algılanıyor. Polar eğrisinde y ekseninden 2m/sn den çizilen teğet çizginin x ekseni ortalama hızı polara teğet gelen hızda optimum anlık hızı verir. Buna sonra giricem zaten.

      Beğen

  2. “Paul MacCready diyor ki, eğer senin bir sonraki termiğin 2 m/sn gücünde ise yani 1 sn’de 2 metre kazanabileceksen oraya giderkende en fazla 1 sn’de 2 mt kaybederek yani 2 m/sn harcayabileceğin hızda gidebilirsin.”

    Bu taktik uçuş hızını optimize etmez. Termik şiddetine göre termikte geçirilen süreyle süzülüşte geçirilen süre aynı olmak zorunda değil. Bu yazdığınıza göre termikte geçirilen süreyle süzülüşte geçirilen süre aynı olmak zorunda. Ancak minimum çöküşten daha güçsüz termiklerin olduğu bir günde bu mümkün bile değil. Teori aşağıdaki linkte hem basit bir şekilde anlatılıyor.

    Beğen

  3. Yazının başında dikkat edersen en basit hali ile anlatmak gibi bir iddam vardı. Polar eğrisini hesaba katmadan anlatma ihtiyacı ve yamaç paraşütünde süzülüşte hızı optimize etme gayretinin güçlüğü nedeniyle kuruldu. Yamaç paraşütünde kontrol edebildiğimiz hız aralığı çok geniş değil. Çok hassas hız ayarı yapma imkanımız yok. Süzülüş ve tırmanma fazındaki irtifa ve zaman dengesini korumaya çalışmak daha önemli. Zaten 3 tane senaryo var zayıf hava normal hava güçlü hava ve buna görede pozisyon alabileceğin 3 tane hızı var trim hızı yüzde ell speed full speed. Yazının 2. seriside umarım cevap olur.

    Beğen

  4. Bu konu üzerine çok düşündüm:) Yazıda kullandığım bu cümle yanlış “eğer senin bir sonraki termiğin 2 m/sn gücünde ise yani 1 sn’de 2 metre kazanabileceksen oraya giderkende en fazla 1 sn’de 2 mt kaybederek yani 2 m/sn harcayabileceğin hızda gidebilirsin.” Doğrusu bu şekilde olmalıydı “Her kaybettiğin 2 metre irtifa için 1 saniye kazandığın hızda gitmelisin” bu şekilde düzelticem. Teşekkürler. Yazının en yalın ve basit bir dili kullanarak teoriyi anlatma iddsındaydım. Grafiklere ve denklemlere bulaşmadan anlatmak istiyordum. Fark etmeme yardımcı olduğun tekrar sağol.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: